සීෂෙල්ස් හි ජලය බේරාගත් ගණුදෙනුව

1150 Views

නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ වෙරළට කිලෝමීටර් 1,600 ක් (සැතපුම් 994) දුරින් පිහිටි සීෂෙල්ස් පාරිසරික වශයෙන් ගත්කල පාරාදීසයකි. වර්ග කිලෝමීටර් මිලියන 1.35 ක් (වර්ග සැතපුම් 521,000) ආවරණය වන පරිදි සශ්‍රීක හා පාෂාණ දූපත් 115 කින් යුත් මෙම දූපත් සමූහය විශාල සාගරයක පිහිටා තිබෙනවා. ඔවුන් ලෝකයේ අවසාන කොරල් පරවල නිවහනක් වන අතර තල්මසුන් සහ දූගෝං ඇතුළු වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ජීවී විශේෂයන්ගෙන් පිරී ඇති විශාල මුහුදු ක්ෂීරපායින් වෙසෙන මුහුඳු තිරයක් වනවා.

සීෂෙල්ස් ලෝකයේ කුඩාම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් එකක් වන අතර 100,000 කට වඩා අඩු පදිංචිකරුවන් පිරිසක් සිටී. ඔවුන්ගේ ජීවනෝපායන් වන්නේ සාගරය ආශ්‍රිත සංචාරක කර්මාන්තය හා ධීවර කටයුතුයි. වසර ගණනාවක පටන් රටක් වශයෙන් ණයට ගැනීමෙන් පසු, 2008 දී සීෂෙල්ස් සමාගම ඩොලර් මිලියන 406 (ඩොලර් මිලියන 311.6) ක ජාතික ණය ගෙවීම් පැහැර හැර තිබුණ අතර මේ හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලෙන් ඇප ලබා ගැනීමට කටයුතු කර තිබුණා.

ඒ අතරම, ප්ලාස්ටික් මගින් ඇතිවන පරිසර දූෂණය, දේශගුණික විපර්යාස සහ අධික ලෙස මසුන් ඇල්ලීම වැනි කරුණු හේතුවෙන් දේශීය ආර්ථිකයෙන් තුනෙන් දෙකකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් පවත්වා ගෙන යන ජාතියේ සමුද්‍ර පරිසර පද්ධතියට විනාශකාරී පහරක් එල්ල වී තිබුණා. 1998 දී සිදු වූ සිදුවීමකින් පසු, සමහර ප්‍රදේශවල කොරල් පර වලින් 90% ක් පමණ අහිමි වී තිබුණා. එමෙන්ම ගංවතුර හා වෙරළ ඛාදනයට ද මෙම දුපත් ගොදුරු වී තිබුණා.

දේශගුණික තත්ත්වයන්ට ඔරොත්තු දීමේ සහ එහි ආර්ථිකය නංවාලීමේ අරමුණින්, සීෂෙල්ස් 2015 දී අද්විතීය ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමට පෙළඹුණා. එමගින් රටේ සාගරය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා යමක් කිරීම වෙනුවට, ජාතික ණයෙන් ඩොලර් මිලියන 22 ක් (ඩොලර් මිලියන 16.8 ක්) කපා හැර තිබුණා. “සොබාදහම සඳහා වන ණය” හුවමාරුව සඳහා එක්සත් ජනපද සංරක්ෂණ කණ්ඩායමක් වන නේචර් කන්සර්වේන්සි (ටීඑන්සී) ණය මිලදී ගැනීම සිදු කල අතර නව සමුද්‍ර ආරක්ෂිත ප්‍රදේශ 13 ක් (එම්පීඒ) නිර්මාණය කිරීමේ පොරොන්දුවක්ද ගිවිසුමට ඇතුලත් කර තිබුණා.

එතැන් සිට ගත වූ වසර පහ තුළ, සීෂෙල්ස් සිය ජාතික ජලයෙන් 0.04% සිට 30% දක්වා ආරක්ෂා කර ගනිමින් වර්ග කිලෝමීටර් 410,000 ක් (වර්ග සැතපුම් 158,000) සාගරයෙන් ආරක්ෂා කිරීමට සමත් වී තිබුණා. එමෙන්ම මසුන් ඇල්ලීම, තෙල් ගවේෂණය සහ සාගරයට හානි වන ක්‍රියා කිරීම තහනම් කිරීම කර ඇති අතර සමහර ක්‍රියාකාරකම් දැඩි ලෙස සීමා කර තිබෙනවා. මෙම ප්‍රදේශවල නීතිවිරෝධී ක්‍රියාවන් සිදුකරන ඕනෑම කෙනෙකුට විශාල දඩයකට යටත් කරනු ලබන අතර සමහර අවස්ථාවල සිරදඬුවම් ලබා දීමද සිදු කර තිබෙනවා.

සාගර සංරක්ෂණය සඳහා වූ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් ලෙස මෙම හුවමාරුව පැසසුමට ලක්වී තිබෙන අතර සංරක්‍ෂකයින් පවසන්නේ ආර්ථිකයට හා පරිසරයට වාසි සැලසෙන ගනුදෙනු කිරීමට වෙනත් රටවලට මෙය ප්‍රබල පූර්වාදර්ශයක් සපයන බවයි.

මුලාශ්‍රය – BBC